Carnaval in de Provincie Zeeland

Zeeuwse Carnavals Federatie


Carnaval in de Provincie Zeeland

 


Het vroegste bericht over de vastenavond, dateert van 1468.

De 'ghesellen van den Moerspeyde up de zwerde reyden op den vastelavend' in Hulst.

Dit betekent dat er mannen waren die zwaarddansen uit voerden.

Deze stad kende vanaf 1527 ook vastenavondheren en in 1551 zelfs een prins 'de heere prinsche damours'

De ghesellen waren mogelijk 'ghesellen van de Rhetorijcke', want die waren er veel in Zeeland. In Axel treed in 1506 met vastenavond hun Koning der Sotten op. De De vastenavond heren dragen namen als 'Allergebreke' en 'Luttel in de handt'. Vooral in Zeeuws Vlaanderen is, dat blijkt, de vastenavondtraditie zeer oud. Nog altijd zitten hier de meeste carnavalsverenigingen. Daarom om te beginnen Zeeuws Vlaanderen.

















Gemeente Terneuzen

 

De oudste vereniging is die van Sas van Gent. De Betekoppen regeren sinds 1956, maar het staat vast dat er al in 1928 op carnavalszondag een stoet trok met een prins te paard. Er is zelfs een foto bewaard gebleven uit 1896. De Hoogheden van de Betekoppen mogen zelf beslissen hoelang zij aanblijven. Daardoor hebben ze er pas 12 gehad. De Prinsen Nozemius (1962-1972) en Adelein (1990-2000) mogen zich inmiddels grootvorst noemen. Prins Michelangelo trad in 2005 in dienst, en maakte in 2016 de 11 jaar vol. Het programma; Op vrijdag bezoeken van scholen en zieken en 's avonds inspectie van de kroegen. Zaterdag de sleuteloverdracht  en op zondag de grote optocht. Op mandag is er een groot dweilbandfestival en op dinsdag is er speciale aandacht voor de kinderen en     's avonds het afsluiten vande dolle dagen.


















In de Gemeente Terneuzen zijn nog vier andere verenigingen actief. In Phillipine zetelen De Mosselkrauwers (1970) in Westdorpe De Koeters (1971) in Sluiskil zwaaien De Zwartsnuuvers sinds 1974 de scepter De Kloddezakken uit Koewacht bestaan sedert 1975. Bijzonder is dat alle vier de verenigingen op zaterdag hun optocht laten trekken.

De gemeente is daarnaast ook nog vele bouwgroepen rijk. Een van de bekendste heet "De Deurdouwers'. De leden bouwen al sinds 1971 hele grote praalwagens. De viering in Axel is helaas helemaal verloren gegaan.

             



Gemeente Hulst



De Stichting Algemeen Hulster Carnaval De Vossen is in 1968 opgericht. Zij zijn de co├Ârdinerende organisatie, tekenen voor de keuze van de prins en de optocht op zondag. De stichting is inmiddels toe aan haar twaalfde Hoogheid. Sinds enkele jaren organiseren zij in November een carnavalsliedfestival. dan wordt de kraker voor het nieuwe seizoen gekozen. Hulst wordt met carnaval Vossenstad genoemd. Door enkele herindelingen telt de gemeente nu 14 dorpskernen.


De andere verenigingen zijn in volgorde van oprichtingsjaar; De Kloorianen Kloostezande (1959), De Lamsoren Lamswaarde (1960), De Djerken Grauw (1960), De Vogelpiek Vogelwaarde (1962), De Steense Ratten Sint Jansteen (1964), De Kriekeputters Clinge (1967), De Mollen Nieuw Namen (1969), De Statie Hulst (1988), d'Ossekoppen Ossenisse (1989) en Terhole actief Terhole (1990) Bijzonder aan de Ossekoppen uit Ossenisse is, dt deze vereniging louter uit Dames bestaat.

De Gemeente Hulst heeft door de vele verenigingen, ook de meeste optochten op haar grondgebied. Ook hier lijkt de viering soms een slag om de eigen identiteit. De optocht van de Kloorianen uit Kloosterzande is de grootste optocht van de Provincie Zeeland. Op zaterdag avond trekt er door het dorp ook nog een verlichte optocht. De vereniging heet tot 1971 overigens carnavals comitee Kloosterzande.


De vele optochten vragen ook om veel bouwclubs. Gelukkig wemelt het in Zeeland nog van de bouwers. De grote praalwagens doen soms wel mee aan vijf optochten in Nederland en Belgie. De traditie van het Tonpraten is ook diep geworteld, en heeft nog altijd aan aandacht geen gebrek  De Stichting Hulster Buutreednen organiseert jaarlijks vijf uitverkochte avonden. Ruim 2000 bezoekers zien dan alleen maar buutreedners uit de eigen regio optreden. En dan zijn er nog de talloze dweilband die in cafe's, zalen en op straat voor de nodige 'leut' zorgen.




Gemeente Sluis




In Aardenburg bestaat sedert 1976 de Aardenburgse carnavalsstichting De Nachtuuln. zij dopen Aardenburg drie dagen om in het Uulehat ( De Zeeuwen hebben wat met de letter G) De optocht trekt op zaterdag, en bestaat ongeveer uit een 25 tal wagens. Sinds 1995 organiseren ze rond de elfde van de elfde buutavonden onder de naam Uuleklap. Om jong talent op te leiden hebben ze de Uulenklapakademie opgericht. Ander verenigingen zijn er niet in west Zeeuws Vlaanderen. Hierdoor vervullen De Nachtuuln een functie voor carnavalsliefhebbers in de hele regio.




De Rest van de Provincie




In Zeeland komt carnaval verder alleen nog voor op Zuid-Beveland en Tholen. Vrij oude papieren heeft daar Goes, met carnaval Hanzehat genoemd.


Het Rooms Katholieke, gemengd zangkoor Arti et Amicitiae, legde in 1946 de basis voor stichting Arti Carnaval. zij besloten om met carnavalsmaandag een bal masque te organiseren voor de leden van het koor. Het initiatief is uitgegroeid tot een carnavalsviering voor Goes. Dat ging in het begin niet makkelijk, en stuitte op hevige weerstand.  De eerste stadsprins van Goes kon daarom pas begin jaren '70 ge├»nstalleerd worden. Deze werd officieel ontvangen op het stadhuis door het college van Burgemeester & Wethouders. De tegenstand van toen heeft de viering niet in de weg gestaan. in 2012 vierde de vereniging haar 6 x 11 jarig jubileum. Helaas vindt er sinds het jubileumjaar wegens gebrek aan belangstelling geen optocht meer plaats. In 2014 is het tienerbal na jaren van afwezigheid terug gekeerd op de kalender als Megacarnavalsparty.



De Gemeente Borsele telt drie carnavalsverenigingen. In s'Heerenhoek regeert carnavalsstichting de Koenkelpot (1962). Zij organiseren op zondag een optocht die bestaat uit ongeveer vijftig optochtnummers. het dorp heet tijdens carnaval Paerehat. In Kwadendamme werden in 1976 de Pikpotters opgericht. Nog geen duizend inwoners, en toch een hele actieve viering inclusief een optocht en een druk bezochte carnavalsmis. Het programma voltrekt zich van vrijdag tot en met zondag. De Kraaiepikkers (1978) uit Lewedorp laten hun optocht trekken op zaterdag.



Op het schiereiland Tholen zijn in Oud-Vossemeer begin jaren zeventig De Vlooientrappers opgericht. De vereniging werdt genoodzaakt in de jaren 80 te stoppen. Op initiatief van enkele enthousiastelingen werdt in 1991 de vereniging heropgericht. Sindsdien kent Oud-Vossemeer weer een eigen actieve en bloeiende carnavalsviering inclusief optocht.



De Provincie Zeeland telt 51 carnavalsverenigingen verdeelt over zes gemeenten. Er zijn 20 plaatsen die zich een carnavalsnaam hebben aangemeten. In Zeeland trekken met de carnavalsdagen 20 optochten.




Deze geschiedenis van het Zeeuwse Carnaval is overgenomen uit HET CARNAVALSBOEK van Nederlands Carnavaloog 

Drs. Theo Fransen en Sander Mattheijssen.


HET CARNAVALSBOEK Van lentefeest tot festival is te koop bij Drs. Theo Fransen en is zeker de moeite waard. Deze geactualiseerde editie zal niet alleen iedere rechtgeaarde carnavalist goed informeren, maar hem/haar tevens bewust maken dat carnaval wel meer is dan drank, drukte en lawaai, namelijk een stuk uitzonderlijk cultureel erfgoed met een boeiend en groots verleden en tevens uitdagende toekomst.


U kunt het boek bestellen bij Drs Theo Fransen th.fransen@telfort.nl



Theo, bedankt !!








Plissie Goor


Een veel voorkomende rol in de carnavalswereld is die van veldwachter, politieagent en gendarme. Bij de Betekoppen in sas van Gent heet die figuur Plisie Goor, en werd rond 1960 toegevoegd aan het prinselijk gezelschap. Deze legendarische veldwachter dateert van omstreeks 1900.